“Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΞΑΝΑΣΤΑΥΡΩΝΕΤΑΙ” Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ ΚΑΘΕ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, ΣΑΒΒΑΤΟ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΑΘΜΟΣ

Σκηνοθετικό σημείωμα

Παρά τη θεοκρατική του κοσμοθεωρία, η γραφή του Καζαντζάκη έχει στο κέντρο της τον άνθρωπο, το πνεύμα και τη θυσία. Έννοιες τόσο λησμονημένες αλλά και τόσο απαραίτητες στις μέρες μας. Στο συγκεκριμένο μάλιστα έργο του, όσο τον ενδιαφέρει εν σμικρώ ο άνθρωπος άλλο τόσο τον ενδιαφέρει στο σύνολό της η ανθρωπότητα. Κατόρθωσε με τον τρόπο αυτό, η φωνή του να ακουστεί πέρα από τη Σαρακήνα και τη Λυκόβρυση, τους τόπους δράσης δηλαδή της μυθοπλασίας του, σε ολόκληρο τον κόσμο.

Κατά τη ρήση «ουδείς προφήτης εν τη πατρίδι αυτού», Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στη Νορβηγία και στη συνέχεια στη Γαλλία, ενώ στην Ελλάδα εκδόθηκε τρία χρόνια αργότερα, το 1954. Λόγω της απήχησης που απέκτησε διεθνώς, το έργο του Καζαντζάκη μεταφράστηκε σε τουλάχιστον τριαντατέσσερις  γλώσσες και αποδόθηκε σε ποκίλες εκδοχές. Το 1957, χρόνο εκδημίας του Καζαντζάκη, ο Τσέχος συνθέτης Bohuslav Martinů το διασκεύασε σε όπερα με τον τίτλο «Το ελληνικό πάθος». Την ίδια χρονιά, ο Ζιλ Ντασέν το μεταφέρει στον κινηματογράφο με τον τίτλο «Αυτός που πρέπει να πεθάνει». Οι New York Times στην κριτική τους για το Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται (The Greek Passion) τον Ιανουάριο του 1954 υμνούν τον Καζαντζάκη, αναφέροντας ότι πλέον δεν είναι τοπικός ή εθνικός συγγραφέας, αλλά ένας παγκόσμιος καλλιτέχνης. O Derek Carver βάσισε στο ομώνυμο βιβλίο το ραδιοφωνικό θεατρικό του έργο «Ουκ ήλθον βαλείν ειρήνην» (Not to Send Peace) που ακούστηκε στη συχνότητα του BBC, ενώ διασκευασμένο σε θεατρική παράσταση ανέβηκε στη Γαλλία, στο Βέλγιο, στη Νορβηγία, στη Σουηδία, στην Αμερική. Πριν από εβδομήντα χρόνια ανέβηκε για πρώτη φορά στο θέατρο του Πεδίον του Άρεως από το “Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο” του Μάνου Κατράκη (στη μνήμη του οποίου είναι αφιερωμένη η παράσταση μας) σε διασκευή του Νότη Περγιάλη και του Γεράσιμου Σταύρου και σε σκηνοθεσία Τάκη Μουζενίδη. Το 1975 γίνεται τηλεοπτική σειρά στην ΕΡΤ από τον Βασίλη Γεωργιάδη. Τελευταίο θεατρικό ανέβασμα στην Αθήνα από τον Κοραή Δαμάτη το 2005.

Μαζί με έναν εξαιρετικό ενδεκαμελή θίασο και μια δυνατή δημιουργική ομάδα, επιχειρούμε να ξαναδιαβάσουμε το Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται, δουλεύοντας με περισυλλογή και συλλογικότητα. Στην καινούργια πρωτότυπη διασκευή, νιώθω πως πέρα από το πνεύμα του βιβλίου συνυπάρχουν η νοσταλγία για το χθες – ίσως σ’ αυτό να παίζει ρόλο κι η κρητική μου καταγωγή από τη μεριά της μητέρας μου – αλλά κι ο θυμός για το σήμερα μαζί με την έκδηλη αγωνία για το αύριο. Πάντα υπό τη σκιά της απειλής του εμφύλιου πάθους.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της πολύμηνης προετοιμασίας, αισθανθήκαμε να δοκιμάζεται η πίστη μας σε οτιδήποτε. Κι όσο κι αν νιώθαμε την πίστη μας να κλονίζεται, επέστρεφα πάντα στα λόγια του Αλέξη Μινωτή για τον συντοπίτη του Νίκο Καζαντζάκη: «Έβαλε τον εαυτό του κάτω εξήντα χρόνια μοναξιάς, τον έστιψε, κι έβγαλε την καλύτερη σταγόνα που έχουμε. Κι αν ακόμα αρνηθείς όλο του το έργο, μένει ο ίδιος ο άνθρωπος» (Αλέξης Μινωτής, Η εποχή μας είναι τραγική χωρίς να το ξέρει, Μετρονόμος 2026).