"ΧΑΜΕΝΑ ΚΟΜΜΑΤΙΑ" TΟΥ ΜΙΧΑΗΛ Γ. ΔΟΥΚΑ, ENA ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΥΦΑΝΤΑ

Listeners:

Top listeners:

00:00 00:00

Street Radio Ο δρόμος σου είναι εδώ

“ΧΑΜΕΝΑ ΚΟΜΜΑΤΙΑ" ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ Γ. ΔΟΥΚΑ, ΕΝΑ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΥΦΑΝΤΑ

Γράφει η Ελευθερία Καμπούρογλου

Τι είναι λήθη;

Στην ελληνική μυθολογία, η Λήθη είναι τόσο έννοια, όσο και οντότητα. Ως θεότητα θεωρείται η κόρη της Έριδας και συμβολίζει την απώλεια μνήμης και τη λήθη του παρελθόντος. Ως συμβολισμός, είναι ένας από τους πέντε ποταμούς του Άδη – του Κάτω Κόσμου -. Οι ψυχές των νεκρών έπιναν από τα νερά της για να ξεχάσουν τη ζωή τους, πριν προχωρήσουν στην μεταθανάτια ύπαρξη. Η λησμονιά αυτή δεν θεωρείται αρνητική, αλλά απαραίτητη για τη μετάβαση σε μια νέα κατάσταση, καθώς παρουσιάζεται ως λύτρωση και ανανέωση.

Στη φιλοσοφία του Πλάτωνα, η Λήθη αποκτά διαφορετική διάσταση. Σύμφωνα με τη θεωρία της ανάμνησης, η ψυχή κατέχει ήδη τη γνώση πριν από τη γέννηση, αλλά την ξεχνά όταν ενσαρκώνεται. Η μάθηση δεν είναι παρά μια διαδικασία επαναφοράς αυτής της γνώσης, μια προσπάθεια υπέρβασης της λήθης. Σ’ αυτή την περίπτωση, η Λήθη δεν είναι απλώς ένα πέρασμα, αλλά ένα εμπόδιο στην πρόσβαση προς την αλήθεια και τη σοφία.

Στον σύγχρονο κόσμο, η λήθη παίρνει μια πιο δραματική και επώδυνη μορφή μέσα από ασθένειες, όπως η άνοια και το Αλτσχάιμερ. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η απώλεια της μνήμης δεν είναι ούτε επιλογή, ούτε λύτρωση· είναι μια σταδιακή διάβρωση της προσωπικότητας και της ταυτότητας του ατόμου. Οι άνθρωποι που πάσχουν, χάνουν όχι μόνο γεγονότα και στιγμές, αλλά και την ίδια συμπαγή συνοχή του εαυτού τους. Σπάνε σε «κομμάτια», κάποια από τα οποία χάνονται.

Το βιβλίο του Μιχαήλ Γ. Δούκα, βασισμένο σε αληθινή ιστορία και με έντονο βιωματικό υπόβαθρο, επιχειρεί να συνθέσει τα «χαμένα κομμάτια» του νου, με σκοπό να αποδώσει φόρο τιμής σε όσους πάσχουν από Αλτσχάιμερ, αλλά και σε όσους βρίσκονται στη θέση του φροντιστή. Συμπάσχει, στηρίζει και προσδοκά, μέσα από το αφήγημά του, να εξηγήσει την πορεία της νόσου και να δώσει ένα ηχηρό μήνυμα, σε όσους το βιώνουν – από όποια πλευρά κι αν βρίσκονται του πάσχοντος ή του φροντιστή- «δεν είσαι μόνος».

Όποιος δεν έχει στο περιβάλλον του άνθρωπο που πάσχει από Αλτσχάιμερ, δύσκολα μπορεί να αντιληφθεί το μέγεθος αυτής της σαρωτικής ασθένειας. Δεν είναι ότι σταματάς να θυμάσαι σταδιακά και βασανιστικά, είναι ότι οι μνήμες γίνονται θολές και δυσδιάκριτες. Βρίσκονται πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού σου, αλλά αδυνατείς να τις επαναφέρεις ολόκληρες ή αυτούσιες. Είναι εκείνα τα παιχνίδια του μυαλού που σε κάνουν να παραποιείς καταστάσεις, να συγχέεις τα πραγματικά γεγονότα, με κάποια είδηση που άκουσες στην τηλεόραση ή κάποια ιστορία που σου αφηγήθηκαν, και να φτιάχνεις εκ νέου τη δική σου εκδοχή – για την οποία, πιστέψτε με, δεν είσαι ποτέ σίγουρος. Δεν είναι ότι αποδομούνται μια – μια οι αναμνήσεις σου. Δεν είναι μόνο ότι χάνονται στιγμές σημαντικές και πρόσωπα από τον λαβύρινθο του μυαλού σου. Είναι ότι μεταμορφώνεσαι σε κάποιον άλλο. Η προσωπικότητά σου αλλοιώνεται, αλλάζει, μετασχηματίζεται. Μπορεί να το προκαλεί ο φόβος ή η αστάθεια. Όμως είναι αληθινά οδυνηρό, τόσο για τον ασθενή όσο – ίσως περισσότερο – για τον άνθρωπο που τον φροντίζει, που συνήθως είναι το παιδί ή ο σύντροφος, να βλέπει τον δικό του άνθρωπο να φθείρετε, να αποσυντίθεται, να χάνετε εν ζωή.

Σκεφτείτε, όσο σκληρό κι αν ακούγεται- μια αργή και μαρτυρική πορεία προς τον θάνατο, που σβήνει μήνα με τον μήνα κομμάτια της ύπαρξής μας.

Ο Μιχάλης Δούκας και τα «Χαμένα Κομμάτια» του ακολουθούν βήμα – βήμα αυτή τη διαδρομή, θέτοντας σε πρώτο πλάνο τη ζωή με κάποιον που πάσχει με Αλτσχάιμερ, πώς και πόσο επηρεάζει τον ίδιο, αλλά και όλη την οικογένειά του. Παράλληλα, ανοίγει ένα ακόμη ζήτημα της ανθρώπινης ύπαρξης: τη μητρότητα. Η μητρότητα και η άνοια, αλλά και η μητρότητα και η υιοθεσία. Η Μαργαρίτα, μέσα από το ταξίδι της άνοιας, αποκαλύπτει ένα βαθιά κρυμμένο μυστικό – και τότε ποια είναι η θέση της κόρης της Άννας;

Ποιος είναι ο θεμέλιος λίθος της μητρότητας;

Οι παράνομες υιοθεσίες είναι ένα ζήτημα που ταλάνισε την Αθήνα του ΄80. Αν το καλοσκεφτείς, θα είχες ακούσει, ζήσει ή υπάρξει στην γειτονιά σου κάποια οικογένεια, που εντελώς αναπάντεχα και σε μεγάλη ηλικία κατάφερε να αποκτήσει παιδί. Κάποιοι, λένε, κόλλησαν στη γραφειοκρατική διαδικασία της νόμιμης υιοθεσίας – διόλου απίθανο. Τα παιδιά «παράνομων» υιοθεσιών «αγοράζονταν» συνήθως από πολυμελής οικογένειες που αντιμετώπιζαν οικονομικές δυσκολίες, ενώ σε άλλες περιπτώσεις δίνονταν από ανήλικες μητέρες, εκούσια ή ακούσια, υπό την πίεση της οικογένειας. Ο όρος μονογονεϊκότητα μόνο ντροπή μπορούσε να φέρει.

Ο Μιχάλης Δούκας επιχειρεί, με βαθιά συναισθηματική φόρτιση, να θίξει και να φωτίσει και τα δύο αυτά θέματα. Το Αλτσχάιμερ, που σε μετατρέπει από γονέα σε παιδί και το παιδί σου σε κηδεμόνα, και την υιοθεσία, που σε κάνει μητέρα χωρίς να είσαι -και τη βιολογική σου μητέρα μια ξένη.

Μέσα στη δίνη των κομματιών της ζωής που χάνονται, αλλά και στην μητρότητα «κατά παραγγελία», υπάρχει μια βαθιά αλήθεια που ο συγγραφέας υπογραμμίζει σθεναρά: η αγάπη. Εκείνο το βαθύ συναίσθημα που δεν μπορεί να σβήσει καμιά ασθένεια, όσο σαρωτική κι αν είναι. Κι όταν όλα μοιάζουν να σβήνουν, να ευτελίζονται, να χάνονται στο χρόνο, η δύναμη της αγάπης είναι εκεί – να υπενθυμίζει ότι όλα τα αντέχει και όλα τα μπορεί.

Το μυθιστόρημα βασίζεται σε αληθινή ιστορία. Είναι φορτισμένο με την συναισθηματική ένταση του ανθρώπου που βίωσε την απώλεια της μητέρας του από τη νόσο. Είναι γεμάτο από την δική του βιωματική εμπειρία και περιέχει μια αλήθεια που σε κάνει να ταυτιστείς, να τη ζεις παράλληλα με τις σελίδες του βιβλίου του. Είναι εμφανής και η ικανότητά του να σκιαγραφεί με επιδεξιότητα τους ήρωές του – εύπλαστους και καθημερινούς ταυτόχρονα. Σε όλη την αναγνωστική διαδρομή μπορούσα να διακρίνω την παραβολική καμπύλη της φθοράς της Μαργαρίτας, να αντιλαμβάνομαι πως κάποια στιγμή το μυαλό της θα διαλυόταν σε βαθμό που η ανάμνηση του κόσμου και του ίδιου της του εαυτού θα χανόταν – και μαζί της ότι συγκροτούσε την ύπαρξή της.

Αν και τα «Χαμένα Κομμάτια» είναι το πρώτο του μυθιστόρημα, ο συγγραφέας έχει δοκιμαστεί στη γραφή μέσα από τα διηγήματα «Δώδεκα Χρώματα» (εκδόσεις Ελυστής), την ποιητική του συλλογή «Μια φορά και μια αγάπη» (Εκδόσεις Δίον) και το παραμύθι «Το όνειρο του μικρού Αλέξη» (Συμπαντικές διαδρομές).

Στο τέλος κάθε κεφαλαίου, υπάρχουν πληροφορίες για το Αλτσχάιμερ: Για το πώς να φροντίσεις έναν άνθρωπο που πάσχει, πώς να διαχειριστείς τη σύγχυση σε πρόσωπα, ημερομηνίες και γεγονότα, αλλά και για τις μικρές «ηλιαχτίδες» μνήμης.

Εκείνη η εύθραυστη συγκίνηση και ευαισθησία που διαπερνά το έργο είναι δύσκολο να σε αφήσει ανεπηρέαστο. Είναι γραμμένο για τη Μαργαρίτα, τη Μαρία, την Ελένη, τη μητέρα του…για όλες εκείνες τις γυναίκες που έγιναν μητέρες και που, ακόμα και όταν ξέχασαν το ίδιο τους τον εαυτό, δεν ξέχασαν να αγαπούν τα παιδιά τους. Είναι για όσους ζουν με το Αλτσχάιμερ. Και για όσους τους αγαπούν.

Η διαχρονική παρουσία της Λήθης αποκαλύπτει έναν βαθύ ανθρώπινο προβληματισμό: τι σημαίνει να θυμόμαστε και τι χάνεται όταν ξεχνάμε; Ίσως τελικά η μνήμη να μην είναι απλώς μια λειτουργία του νου, αλλά ο πυρήνας της ταυτότητάς μας. Και η λήθη – είτε μυθολογική είτε φιλοσοφική είτε ιατρική – να αποτελεί έναν από τους πιο ουσιαστικούς τρόπους με τους οποίους ο άνθρωπος αναμετριέται με τον εαυτό του.

ISBN: 978-618-5602-61-1

Αναζητήστε το βιβλίο εδώ: https://kyfantabooks.gr/product/%CF%87%CE%B1%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B1-%CE%BA%CE%BF%CE%BC%CE%BC%CE%AC%CF%84%CE%B9%CE%B1/