Ο Μάνος Κοντολέων δεν έχει μόνο λυρική γραφή, αλλά και τη διορατικότητα και την ευαισθησία να πραγματεύεται στα μυθιστορήματά του, εύθραυστα θέματα της εφηβείας. Εκεί όπου υπάρχει λογοτεχνικό κενό ανάμεσα στα παιδικά βιβλία και σε αυτά των ενηλίκων, η νεανική λογοτεχνία βρίσκει τη φωνή της μέσα από την πένα του. Το «Τρίποντο και Πιρουέτα» αγγίζει ένα ιδιαίτερα βαθύ και ακανθώδες ζήτημα σε σχέση με τα προηγούμενα έργα του: τη σεξουαλική αναζήτηση των εφήβων, τον τρόπο με τον οποίο εκφράζεται, τη διαφορετικότητα και τον τρόπο που την προσλαμβάνουν οι άλλοι, αλλά και  την εσωτερική δύναμη που χρειάζεται να διαθέτει ένας νέος για να εδραιώσει την υπόστασή του, όποια κι αν είναι αυτή, κόντρα στο ρεύμα.

Με τόλμη, ρεαλισμό και λεπτότητα προσεγγίζει κοινωνικά θέματα μέσα από τα βιβλία του, φωτίζοντας τις εσωτερικές αναζητήσεις, τις ανασφάλειες και τη δύσκολη πορεία των εφήβων προς την ενηλικίωση. Με το βραβευμένο «Η μάσκα του Καπιτάνο» (Κρατικό Βραβείο Εφηβικού – Νεανικού Λογοτεχνικού  2022) εστιάζει στην ενδοοικογενειακή αποξένωση, την ανασφάλεια και τον εκφοβισμό. Οι οικογενειακές σχέσεις μπαίνουν στο στόχαστρο της γραφής του και στα έργα του «Ο αδερφός της Ασπασίας» και «Μάσκα στο φεγγάρι», το οποίο τιμήθηκε επίσης με το Κρατικό βραβείο το 1997. Το παλαιότερο (1989) «Το ταξίδι που σκοτώνει» μιλάει ανοιχτά για τη μάστιγα των ναρκωτικών.  Στο «Ροκ Ρεφρέν» (1999) μπαίνουν στο μικροσκόπιο η ροκ κουλτούρα, ο έρωτας και η ανάγκη των νέων να χαράξουν τη δική τους πορεία, μακριά από τις οικογενειακές και κοινωνικές επιταγές. Σε αυτά τα διλλήματα επανέρχεται και στο τελευταίο του βιβλίο, βουτώντας κατευθείαν στον πυρήνα των σύγχρονων εφηβικών ανησυχιών.

Δύο έφηβοι ο Κλείτος και ο Αλέξανδρος, φαινομενικά διαφορετικοί συναντιούνται σε μια επαρχιακή πόλη. Κουβαλούν απώλειες και οικογενειακά προβλήματα, ενώ βρίσκονται μπροστά στην πρόκληση μιας νέας αρχής, στο καινούριο τους σχολείο. Ο Κλείτος προέρχεται από οικογένεια μουσικών. Πιάνο, κιθάρα, τραγούδια, σαξόφωνο. Νότες που γεμίζουν τη ζωή του. Ένα παιδί μάλλον μοναχικό, αδύνατο, ψηλό, με μακριά μαλλιά, όμορφο, εύθραυστο και λεπτεπίλεπτο, σαν κορίτσι. Αναζητά τα δικά του βήματα στη ζωή. Γνωρίζει από μικρός τον προσωπικό του τρόπο καλλιτεχνικής έκφρασης. Μόνο που οι πιρουέτες δεν είναι για τα αγόρια. Για τις προσωπικές του επιλογές θα λοιδορηθεί, θα έρθει σε δίλλημα, θα χάσει το κουράγιο του, θα ανακαλέσει τα θέλω του. Όταν γνωρίσει τον Αλέξανδρο θα ανακύψει ένα άλλο ζήτημα: τον έρωτα…

Ο Αλέξανδρος,  για τον Κλείτο και ο Άλεκ για τους πολλούς, θέλει να γίνει διάσημος παίκτης του μπάσκετ. Έχει ταλέντο και δουλεύει σκληρά γι’ αυτό. Από την αρχή, στη νέα πόλη και το καινούριο σχολείο γίνεται πόλος έλξης των συμμαθητών του, εντάσσεται αμέσως στην ομάδα μπάσκετ και όταν τους οδηγεί με τα τρίποντά του σε νίκες, μετατρέπεται στο φωτεινό τους αστέρι. Κάποιοι τον θαυμάζουν και άλλοι τον ζηλεύουν, όμως όλοι θέλουν λίγη από τη λάμψη του. Η εύθραυστη οντότητα του Κλείτου δίπλα του, τον εμπνέει, τον σαγηνεύει και τον έλκει ακαταμάχητα. Όμως, τι θα πουν οι άλλοι; «Θα συνεχίσεις να χαριεντίζεσαι με την μαζορέτα σου;», καγχάζει ένας μεγαλύτερος σε ηλικία συμπαίκτης του. Κι αυτό είναι προειδοποίηση ή απειλή;

Το «Τρίποντο και Πιρούετα» δεν είναι απλώς ένα μυθιστόρημα, όπως αναφέρεται στο εξώφυλλο, έχει πιο βαθιές ρίζες που φτάνουν στα έγκατα της συνείδησης των νέων, φωτίζει τις αόρατες κοινωνικές, ηθικές και οικογενειακές δυνάμεις που δεσμεύουν ή απελευθερώνουν κάθε επιλογή και  επηρεάζουν την ανθρώπινη συμπεριφορά. Είμαστε μόνο τα θέλω και οι αποφάσεις μας; Πώς καθορίζουν οι άλλοι την ταυτότητά μας, τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς μας, τις επιλογές που θα τολμήσουμε ή όχι. Πώς οδηγούμαστε σιωπηλά, συριστικά, υπόγεια στην αυτογνωσία; Και ποιο ρόλο παίζει η συνείδηση στις επιλογές ενός εφήβου.

Με γλώσσα σχεδόν εφηβική, σαν να είναι λες φορτισμένη από τα συναισθήματα, τις σκέψεις, τους προβληματισμούς της ηλικίας, ο Μάνος Κοντολέων αλιεύει από τα σωθικά των εφήβων την κραυγή απόγνωσης, την εσωτερική ενδόμυχη αναζήτηση, τους αδάμαστους δισταγμούς, την αντίσταση στην υποταγή στη βούληση των πολλών. Δημιουργεί έναν ήρωα, τον παππού του Κλείτου που λειτουργεί ως από μηχανής θεός, για να υπενθυμίσει ότι το δίλημμα ανάμεσα στα προσωπικά θέλω, στα κοινωνικά πρότυπα και στην οικογενειακή προσταγή δεν είναι καινούργιο. Επανέρχεται μέσα στον χρόνο, με διαφορετικά πρόσωπα και διαφορετικές εκβάσεις. Άλλοτε νικά κι άλλοτε νικιέται.

Στη διαρκή σύγκρουση ενός εφήβου ανάμεσα στο θέλω, στο πρέπει και στο ανήκω, οι απαντήσεις δεν είναι εύκολες ούτε αυτονόητες. Υπάρχουν θέλω που μπορούν να μετουσιωθούν σε πρέπει και ανήκω, να πάρουν ασυνείδητα ρόλους διαφορετικούς και να οδηγήσουν σε δρόμους απροσχεδίαστους. Και κάποιες φορές μπορούν να βρουν τη σωστή  τους θέση με τα πρέπει να μεταμορφώνονται σε ελπίδες και τους δρόμους να ανοίγονται μπροστά μας.

Ο τίτλος του βιβλίου δεν είναι απλώς ευφάνταστος, ατακαριστός, «πιασάρικος». Είναι μια δήλωση για την ταυτότητα και τα στερεότυπα που την συνοδεύουν.  Ένα ευφυές εύρημα όπου το σώμα γίνεται το όχημα των θέλω. Το ταλέντο στις πιρουέτες ή τα τρίποντα μπορεί να προδίδει τις προτιμήσεις και τις κλίσεις σου, χωρίς όμως να καθορίζει τη σεξουαλική σου ταυτότητα ή τον ερωτικό σου προσανατολισμό. Κόντρα στα στερεότυπα της αρρενωπότητας  και στην ταύτιση του ερωτικού με συγκεκριμένες εικόνες και πρότυπα μπορείς να βάζεις τρίποντα και να σου αρέσουν και οι πιρουέτες.

Σε μια εποχή όπου η συζήτηση γύρω από τη σεξουαλική αναζήτηση, τη διαφορετικότητα, τη συμπερίληψη και τα δικαιώματα των ομόφυλων ζευγαριών έχει γίνει πιο ορατή, είναι σημαντικό να μιλάμε ανοιχτά στους εφήβους για αυτά τα ζητήματα. Το κρίσιμο σημείο, ωστόσο, είναι να τους δίνουμε χώρο να ανακαλύψουν και να εκφράσουν τον εαυτό τους, χωρίς να τους επιβάλλουμε προσδοκίες ή έτοιμες απαντήσεις. Να τους δείχνουμε τη δύναμη της ελεύθερης προσωπικής αναζήτησης, χωρίς να τους κατευθύνουμε προς μια συγκεκριμένη ταυτότητα, αλλά ούτε και να τους κάνουμε να αισθάνονται ότι πρέπει να την αποκρύψουν. Γιατί η αποδοχή δεν σημαίνει υπόδειξη και η ελευθερία δεν σημαίνει συμμόρφωση σε ένα διαφορετικό πρότυπο. Είναι ωραίο να είσαι ο εαυτός σου, να μπορείς να τον εκφράζεις και να νιώθεις αποδεκτός. Να μην προσπαθείς να ακολουθήσεις την αγέλη. Να πηγαίνεις κόντρα στο ρεύμα, αλλά όχι κόντρα στην ευτυχία σου.