Street Radio Ο δρόμος σου είναι εδώ
Street Radio Ο δρόμος σου είναι εδώ
Γράφει η Ελευθερία Καμπούρογλου
Πώς μπορεί μια πόλη να είναι ταυτόχρονα επινοημένη και υπαρκτή. Να κατοικεί στην σφαίρα της φαντασίας, αλλά να διαπιστώνεις πως υπάρχει, είναι εκεί μπροστά σου. Το βιβλίο του Διονύση Μαρίνου αποτελεί τη μετουσίωση του φανταστικού, σε πραγματικό. Είναι το απόλυτο σημείο έκστασης, εκεί όπου έχεις κάθε δικαίωμα να πιστεύεις πως όλα όσα συμβαίνουν είναι σαν νορμάλ, αλλά όχι απολύτως νορμάλ. Άλλωστε πόσο συνηθισμένη μπορεί να είναι μια πόλη με αυτό το όνομα; Ή μήπως μπορεί;
Οι ιστορίες του αφηγητή θα μπορούσαν να είναι σενάριο ταινίας ή κομμάτια της απτής πραγματικότητας. Χωρισμένο σε εννέα ξεχωριστές, αλλά παράλληλα συνδεδεμένες ιστορίες με αλυσιδωτή συνέχεια, το βιβλίο, σε πρώτη ανάγνωση, θίγει ζητήματα που αφορούν τις ανθρώπινες σχέσεις και τον τρόπο με τον οποίο αυτές επηρεάζουν τις πράξεις μας, συνδέουν τις ιστορίες μας μέσα στον χρόνο, μας δεσμεύουν ή μας απελευθερώνουν. Αναδεικνύει, παράλληλα, τη δύναμη που ασκούν οι άλλοι πάνω μας, αλλά και την επιρροή που ασκούμε εμείς σε εκείνους.
Το στοιχείο, όμως, που κάνει το βιβλίο ξεχωριστό είναι ο τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας, σαν άλλος Ντίκενς, στην ταινία «Ο άνθρωπος που εφηύρε τα Χριστούγεννα», μοιάζει να καθοδηγείται από τους ήρωες που ο ίδιος έπλασε. Οι χαρακτήρες ξεφεύγουν από την πένα του μυθιστοριογράφου. Στην ουσία καθοδηγούν τον δημιουργό τους. Έχουν τον τελευταίο λόγο στην ιστορία τους και ίσως αυτό να αποτελεί έναν αλληγορικό παραλληλισμό με τον τρόπο που οι άνθρωποι επηρεάζουμε και κατευθύνουμε τις ζωές μας, πέρα από τις «εργοστασιακές» μας ρυθμίσεις.
Κάπως έτσι, η ζωή του Ντιν μοιάζει να ξεφεύγει από κάθε προκαθορισμένο σενάριο. Ως πού μπορεί να φτάσει ένας απόφοιτος της Σχολής Λογοτεχνίας, όταν μια γυναίκα-ηφαίστειο, η παντρεμένη Θίντα Κλο εισβάλλει απρόβλεπτα στη ζωή του; Πώς βγαίνει κανείς από τη λάβα χωρίς να καεί; Κι αν ακόμα και η Ίνγκριντ Μπέργκμαν αποχωρούσε από την Καζαμπλάνκα στη θέα της Θίντα, θα ακολουθήσει ο Ντιν τα χνάρια του αγαπημένου του ήρωα Νικ Μπόλντγουιν; Θα ταυτιστεί μαζί του; Ή θα καταφέρει να την κερδίσει; Και ο καθηγητής του, ο εμπνευσμένος Δρ. Τριστ, τι θα έλεγε για αυτό; Και τι θα γίνει όταν ο Ντιν συναντήσει τον Βλαδίμηρο, έναν άνθρωπο που έζησε κάτω από το ηφαίστειο της βίας;
Για τον Βλαδίμηρο, το πραγματικό με το φανταστικό έχουν δυσδιάκριτα όρια, ενώ το pet του δεν είναι καν κατοικίδιο. Είναι λύγκας; Ένα bobcat; Ένα tigrillo; Ίσως να είναι το μόνο πλάσμα με το οποίο μπορεί να συμβιώσει μετά την αποφυλάκισή του. Να μην είναι μόνος. Εκείνος και το «τέρας» δίπλα του ή μέσα του;
Από τον Βλαδίμηρο περνάμε σε μια διαφορετική εκδοχή της μοναξιάς, εκείνη που φωλιάζει μέσα σε μια σχέση, σε έναν γάμο, σε μια οικογένεια. Όπως συνέβη με τον Ναπολέων, η μοναξιά μπορεί να σε αποχρωματίσει και να σβήσει και τον παραμικρό παλμό. Γιατί η ζωή έχει τη δύναμη να κυλά σαν ποτάμι και μπορεί να σε παρασύρει, να σου ξεκολλήσει άγαρμπα το προσωπείο και να σε αφήσει να πετάξεις μακριά, σαν πουλί στον ορίζοντα. Η ίδια μοναξιά που μπορεί να καταργήσει το «για πάντα» και να σε κάνει να ανακαλύψεις τη φθορά που σε τυλίγει στα πλοκάμια της, γεννώντας το ερώτημα: «Μπορώ να γίνω ευτυχισμένος;». Ίσως να είναι η περίπτωση του επόμενου χαρακτήρα του βιβλίου, του Ιάπωνα Χικάρι Τακέο, ίσως και όχι.
Και τα ανεκπλήρωτα όνειρα του Κιν; Μπορεί ένα τηλεοπτικό reality να σε κάνει από ήρωα, παρία. Πόσο αναλώσιμοι είμαστε στη ζωή και στα παιχνίδια της; Πόσο ανάστημα μπορείς να σηκώσεις όταν είσαι μόλις 99 εκατοστά, όπως ο Φρον; Όπως κάθε Φρον που είναι διαφορετικός, πέρα από τα όρια του «νορμάλ»; Όσο νορμάλ είναι να ερωτευτείς ένα λευκό λιοντάρι και να σε ερωτευτεί κι αυτό.
Γιατί σε μια πόλη «Σαν νορμαλ» όλα μπορούν να συμβούν.
Όπως και σε ένα βιβλίο όπου οι ήρωές του αυτονομούνται, διαχωρίζουν τη θέση τους από το συγγραφέα, ανατρέπουν τα γεγονότα και χαράζουν τη δικής του πορεία. Κι εκεί είναι η δύναμη της γραφής του Μαρίνου. Μια γραφή που διαμορφώνει έναν κόσμο όπου ο συγγραφέας αφομοιώνεται στην ιστορία, γίνεται μέρος της και, τελικά, κλειδί για την εξέλιξή της. Άλλωστε αυτή είναι και η δύναμη του βιβλίου, οι ήρωές του μπορούν να ξεπεράσουν τα όρια της ιστορίας τους και να συνεχίσουν να ζουν πέρα από αυτήν. Δεν γνωρίζει θνησιμότητα, τέλος, όρια. Όπως συμβαίνει με δημιουργήματα που κατά καιρούς ξεπέρασαν τους δημιουργούς τους. Ο Σκρουτζ παρέμεινε στους αιώνες ο αιώνιος τσιγκούνης, μεταπήδησε στις ιστορίες των κόμικς, μπήκε στα παιδικά δωμάτια και υπάρχει στη συνείδηση όλων, άρρηκτα συνδεδεμένος με τα Χριστούγεννα.
Στο πεδίο του φανταστικού, της μυθοπλασίας, της μαγείας που γεννά η γραφή, ο γραφιάς εισβάλλει στο βιβλίο και συγκρούεται με τον συγγραφέα, ανατρέποντας τα όρια ανάμεσα στη δημιουργία και τον δημιουργό. Ο Διονύσης Μαρίνος επινοεί μια πόλη με γερά θεμέλια στο πραγματικό και την αφήνει να βυθιστεί στο απέραντο φανταστικό. Δεν περιορίζει τους ήρωές του· τους αφήνει να αυτονομηθούν, να διεκδικήσουν τη δική τους διαδρομή, ακόμη κι όταν αυτή τον οδηγεί έξω από τα όρια της αρχικής του σύλληψης.
Κάπου εκεί, ο συγγραφέας παύει να είναι ο μοναδικός κυρίαρχος της ιστορίας του. Ο Μπάρτλ, ο γραφιάς, του κλέβει τη συγγραφή, τα πλάσματά του ζωντανεύουν, διεκδικούν, αλλάζουν, ενώ η εκτυφλωτική Θίντα παύει να υπάρχει μόνο στη φαντασία και εμφανίζεται στον δρόμο του. Και τότε η πραγματικότητα μοιάζει να χάνει τη βεβαιότητά της, σαν να ήταν κι αυτή μια ιστορία που κάποιος επινόησε.
Ίσως, τελικά, αυτή να είναι η μαγεία της γραφής: να δημιουργείς έναν κόσμο και να ανακαλύπτεις πως δεν σου ανήκει πια. Γιατί, όταν η φαντασία συναντά τη ζωή, όλα μπορούν να συμβούν. Ακόμη κι όσα δεν είναι απολύτως νορμάλ.