Κι αν είναι ο ρόλος της ζωής σου;

…τότε μάλλον δεν υποδύεσαι μόνο – σε διαμορφώνει και τον διαμορφώνεις.

Στην πραγματική ζωή παίζεις σε πολλούς και διαφορετικούς ρόλους. Στη δουλειά, στις σχέσεις, στις επιλογές, στις ευθύνες που αναλαμβάνεις, ως γονιός, ως φίλος, ως εραστής. Ο τρόπος που επηρεάζεις τους άλλους, έστω και ανεπαίσθητα, εμπεριέχει ένα ρόλο. Όχι απαραίτητα κάτι μεγαλειώδες, αλλά συχνά ουσιαστικό και διαρκώς εξελισσόμενο.

Με τη μεταφορική έννοια, ο ρόλος βαθαίνει: γίνεσαι η ιστορία που «αφηγείσαι» μέσα από τη ζωή σου, ο χαρακτήρας που σμιλεύεις μέσα από αποφάσεις, λάθη, αλλαγές, το νόημα που δίνεις στα γεγονότα. Και εδώ είναι το ενδιαφέρον. Δεν υπάρχει προκαθορισμένο σενάριο. Δεν υπάρχουν σκηνοθετικές οδηγίες. Δεν σου έχει δοθεί ένας ρόλος για να τον εκτελέσεις τέλεια – σου έχει δοθεί η δυνατότητα να τον ερμηνεύσεις.

Στο θεατρικό σανίδι αυτή η διαδικασία κορυφώνεται. Είναι η αποθέωση του ηθοποιού, η τελειοποίηση της τεχνικής του, αλλά και μια βαθιά προσωπική εμπειρία που τον αποκαλύπτει. Το όριο ανάμεσα στον ηθοποιό και τον «χαρακτήρα» σβήνει, και  μετά από αυτό τίποτα δεν είναι πια το ίδιο. Οι άνθρωποι του θεάτρου το συνοψίζουν απλά, «δεν διάλεξαν τον ρόλο – ο ρόλος τούς διάλεξε».

Αυτή ακριβώς τη ρευστή, αμφίδρομη σχέση διερευνά η Katie Kitamura, στο «Οντισιόν». Το φανταστικό μπλέκεται με το αληθινό. Οι ρόλοι της σκηνής με τους ρόλους της ζωής. Και δεν είναι τυχαίο που επιλέγει η πρωταγωνίστριά της να είναι ηθοποιός, να λειτουργεί σαν καθρέφτης όλων μας.

Η συγγραφέας διαρρηγνύει τις λεπτές ισορροπίες, όταν ο ρόλος της σκηνής περνά στη ζωή. Η γραμμή ανάμεσα στο «παίζω» και στο «είμαι» θολώνει. Κι αντίστροφα – όταν οι προσωπικές εμπειρίες «γεμίζουν» τον ρόλο και γίνονται υλικό υποκριτικής. Στην κορύφωση, η ερμηνεία και το άτομο συγχωνεύονται:  δεν κουβαλάς κάτι από τον ρόλο, σε απορροφά.

Αυτή η αλληλεπίδραση διαχέεται και στις σχέσεις μας.  Οι κοντινοί μας άνθρωποι δεν μένουν ανεπηρέαστοι: υιοθετούν ρόλους, τους μετασχηματίζουν ή εγκλωβίζονται σε αυτούς. Πότε επιστρέφουν με μια ιδανική εκδοχή του εαυτού τους, με τις αλλαγές που πάντα θέλαμε. Άλλοτε παραμένουν κάτω από την επιρροή του δικού μας ρόλου, μέσα στον κύκλο επιρροής μας- αυτόν μιας ολόκληρης ζωής.

Και η μητέρα τι ρόλο έχει; Μήπως τη μόνιμη συνθήκη της μητρότητας, όπου η αναμονή δεν σταματά ποτέ;

Και τα παιδιά, τι ρόλο παίζουν τα παιδιά;

Παραμένουν οι ίδιοι άνθρωποι, που σε κοιτάζουν με λατρεία στο ξεκίνημα της ζωής τους, στον τρόπο που λένε μαμά  ή προσθέτουν εισαγωγικά στην προσφώνηση, «σαν να μη σήμαινε αυτό που σήμαινε, αλλά το αντίθετό του» υπογραμμίζει η Kitamura. Και είναι σαν να βγαίνουν από τον μαγεμένο κύκλο – μαμά, μπαμπάς, παιδί.

Η «Οντισιόν» βρέθηκε – όχι τυχαία – τον Σεπτέμβριο του 2025 στη βραχεία λίστα του «The Booker Prize 2025». Είναι τόσο σαγηνευτικός ο τρόπος γραφής της Kitamura, ακριβώς γιατί είναι απλοϊκά περίπλοκος. Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη, που μοιάζουν να αναιρούν το ένα το άλλο. Στο πρώτο μια καταξιωμένη ηθοποιός αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στην επιθυμία ενός νεότερου άνδρα που εμφανίζεται ως γιος της. Στο δεύτερο, είναι ο γιος της. Καμία εκδοχή δεν επιβεβαιώνεται πλήρως. Καμιά αλήθεια δεν κυριαρχεί.

Άλλωστε, πόσο αξιόπιστες μπορούν να είναι η μνήμη και η αφήγηση;

Όταν φτάνεις στην τελευταία λέξη και κλείνεις το μαύρο οπισθόφυλλο, κάτι μετατοπίζεται. Ένας χείμαρρος νοημάτων που ξεχύνεται αβίαστα, εκ των υστέρων, σχεδόν αθόρυβα. Αν και τόσο αιχμηρό, καθώς εξερευνά την εύθραυστη ισορροπία μεταξύ της υποκριτικής και της πραγματικής ζωής, είναι τόσο μινιμαλιστικός ο τρόπος γραφής της, όσο και υπνωτιστικός, μέχρι την τελευταία αράδα.

Σε συνεντεύξεις της σχετικά, σημείωσε ότι μέσα από το βιβλίο της, ήθελε να εξερευνήσει την έννοια της μητρότητας ως ρόλου, όχι μόνο ως βιολογικό γεγονός. Την ενδιέφερε η στιγμή που η πραγματικότητα «γλιστράει» και δεν είσαι πια βέβαιος τι ισχύει. Ενώ, σκοπός της ήταν να γράψει κάτι σύντομο αλλά πυκνό, σχεδόν σαν θεατρικό κομμάτι – γι’ αυτό και, αν το φυλλομετρήσετε δεν φτάνει καν τις 200 σελίδες.

Δεν είναι, όμως, μόνο δικός της ο προβληματισμός.  Οι ρόλοι που υιοθετούμε, οι μεταμορφώσεις μας ανάλογα με το ποιος μας κοιτά, η προσαρμογή μας με πρόσωπα και καταστάσεις. Ίσως όλοι είμαστε εν δυνάμει ηθοποιοί στην παράσταση της ζωής, που περιμένουμε – κάπου βαθιά μέσα μας – το μεγάλο χειροκρότημα.

Και κάπου εκεί ανάμεσα βρίσκεται η τέχνη, να αφήνεις τη ζωή να δίνει βάθος στον ρόλο – χωρίς να αφήνεις τον ρόλο να καταπιεί τη ζωή σου.

ISBN: 978-618-10-0267-5