"ΜΕΤΑΞΥ ΦΙΛΩΝ" TΟΥ HAL EBBOTT, ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

Listeners:

Top listeners:

00:00 00:00

Street Radio Ο δρόμος σου είναι εδώ

“ΜΕΤΑΞΥ ΦΙΛΩΝ" ΤOY HAL EBBOTT, ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΣΕ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΛΛΙΑΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗ

Γράφει η Ελευθερία Καμπούρογλου

Ένα κοινωνικό και ψυχολογικό μυθιστόρημα της σύγχρονης ξένης λογοτεχνίας, ιδιαίτερα οξυδερκές και ισορροπημένο, η γραφή του πρωτοεμφανιζόμενου Hal Ebbott , αποκαλύπτει ήδη από το πρώτο του έργο έναν ώριμο, μελετημένο και ευφυή τρόπο σκέψης, πλοκής και δόμησης χαρακτήρων, που αξίζει να παρακολουθήσουμε στενά.

Πρόκειται για ένα ψυχολογικό θρίλερ σχέσεων που με μυθοπλαστική ρεαλιστικότητα καθρεφτίζει την περιπλοκότητα των σχέσεων, όποιας φύσης, φιλικής, συντροφικής, γονικής.

Το παρελθόν κρύβει μυστικά και ο Ebbott μας ρίχνει κατευθείαν στα βαθιά. Το μοιραίο σαββατοκύριακο των γενεθλίων. Μια συνάντηση που επαναλαμβάνεται εδώ και δεκαετίες ανάμεσα σε δύο εύπορες οικογένειες, δεμένες με μια φιλία άνω των τριάντα ετών, με αφορμή τον εορτασμό των 52ων γενεθλίων του οικοδεσπότη στην εξοχική του κατοικία στη Νέα Υόρκη. Τίποτα δεν προμηνύει ότι αυτή τη φορά όλα θα αλλάξουν. Μόνο μια ανεπαίσθητη, υπόκωφη ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα προδίδει πως κάτι δεν βρίσκεται στη θέση του. Κανείς, όμως, δεν μπορεί να προβλέψει τη βίαιη πράξη προδοσίας που θα φέρει στην επιφάνεια πληγές και ρωγμές χρόνων. Τα κίνητρα των ηρώων αποκαλύπτονται σταδιακά μέσα από εσωτερικούς μονολόγους και χρονικές αναδρομές, αναδεικνύοντας με αριστοτεχνικό τρόπο την αφηγηματική δεξιοτεχνία του συγγραφέα.

Οι ήρωες του «Μεταξύ φίλων» είναι χτισμένοι πάνω σε στέρεες ψυχολογικές βάσεις. Σου αποκαλύπτονται σταδιακά αλλά σταθερά, χωρίς φίλτρα, χωρίς υπεκφυγές. Είναι σαν να σου έχουν αφήσει μια μικρή χαραμάδα να εισβάλεις στο μυαλό τους, να διαβάσεις τις μύχιες σκέψεις τους, τις αφτιασίδωτες, εκείνες που τολμάς να εξομολογηθείς μόνο στον ίδιο σου τον εαυτό.

Ο Είμος και ο Έμερσον μετρούν μαζί σχεδόν μια ζωή φιλίας, από τα φοιτητικά τους χρόνια η σύνδεσή τους μοιάζει αδιάρρηκτη, ουσιαστική και ιερή. Σε αυτή τη φιλία έχουν προστεθεί στο πέρασμα των χρόνων, οι οικογένειές τους, οι γυναίκες και οι κόρες τους. Η φιλία τους εξελίχθηκε σε οικογενειακή υπόθεση και μοιάζει να διαιωνίζεται στον χρόνο.

Η Κλερ και η Ρέιτσι (οι σύζυγοί τους), η Άννα και η Σόφι (οι κόρες τους) την ενισχύουν, τη συντηρούν, την αποδέχονται. Τίποτα δεν φαίνεται ότι μπορεί να ταράξει αυτή την αρμονία. Εκτός ίσως από μια επιφανειακή, υποκριτική και τοξική συμπεριφορά που υπέβοσκε και ροκάνιζε τα θεμέλια όλων αυτών των 30 χρόνων. Ο πιο «αδύναμος» κρίκος θα σπάσει και θα οδηγήσει την ιστορία στα άκρα.

Ο συγγραφέας κλιμακώνει δεξιοτεχνικά την πλοκή αποκαλύπτοντας σταδιακά τη διάβρωση, την προδοσία και τα επτασφράγιστα μυστικά ανάμεσα στις δύο οικογένειες. Στην ουσία ξεσκεπάζει όλα όσα συμβαίνουν μεταξύ φίλων και δεν λέγονται. Τις κρυφές σκέψεις, τον εγωισμό, τη σιωπηλή χειραγώγηση. Όταν ο Έιμος νοερά λέει «σκάσε» στον Έμερσον, όταν αθόρυβα τον κατακρίνει για τον χαρακτήρα του, όταν θυμάται όλες εκείνες τις φορές που από ανάγκη να τον έχει στη ζωή του σώπαινε, ή όταν ένιωθε ότι το να δέχεται να τον γελοιοποιεί ήταν μια μορφή ευλογίας, που του επιτρέπει να προχωρά στη ζωή εξιλεωμένος, αντιλαμβάνεσαι ότι ίσως κάποιες στιγμές στη ζωή σου, υποδύθηκες κι εσύ αυτόν το ρόλο. «Άλλο ένα γνώρισμα της φιλίας, το να μπορείς να σκέφτεσαι κάτι τέτοιο- κάτι βίαιο και χυδαίο – κι έπειτα να το ξεχνάς μεμιάς. Συγχωρούσε τις αμυδρά κεκαλυμμένες επιθυμίες του φίλου του. Ήταν τόσο χαρούμενος που τον έβλεπε, που τον φιλοξενούσε. Η ζωή έμοιαζε συχνά με έναν καταιγισμό από χρόνια, που έπεφταν μεμιάς κατά πάνω του κι έπειτα στροβιλίζονταν για μια στιγμή προτού καταλήξουν στο σιφόνι. Όμως ο Έιμος δεν είχε καμφθεί. Αν η ζωή του Έμερσον ήταν μια μικρή πόλη, εκείνος ήταν η εκκλησία την οποία μια ηλικιωμένη θα έδειχνε αργότερα δηλώνοντας με καμάρι ότι είχε αντέξει στον πόλεμο.»

Η πολυσυζητημένη ανδρική φιλία φωτίζεται και εξερευνάται. Η διάλυση της τυφλής εμπιστοσύνης, της αμοιβαίας ενσυναίσθησης και της συναισθηματικής ασφάλειας. Η μέχρι πρότινος ανιδιοτελής αλληλεγγύη, η υγιής στήριξη και η δημιουργική συνύπαρξη αποδομούνται βίαια.

Ο Έιμος προέρχεται από ένα πιο λαϊκό, ταλαιπωρημένο υπόβαθρο σε σχέση με τους υπόλοιπους. Προσπαθεί να προστατεύσει την οικογένειά του, αλλά έρχεται αντιμέτωπος με σκληρά ηθικά διλήμματα. Ο Έμερσον είναι ο πλούσιος, προνομιούχος οικοδεσπότης. Ο εγωισμός, η αίσθηση εξουσίας και η ζήλια του γίνονται ο καταλύτης που πυροδοτεί την καταστροφή. Το χάσμα των κοινωνικών τάξεων και η ελιτίστικη αλαζονεία έρχονται στο προσκήνιο. «Καμία έκπληξη λοιπόν που έξω στον κόσμο, σε μια πόλη ατελείωτη και με αυξανόμενες απαιτήσεις, στην οποία ακόμα και οι πιο αμελητέες απολαύσεις δεν σταματούσαν να συσσωρεύονται, είχε νιώσει ανήμπορος, τον είχε γονατίσει εκείνο που όλοι έμοιαζαν να έχουν…Αλλά δεν ήταν αυτό το ζήτημα. Ποτέ καθώς μεγάλωνες δεν σου εξηγούσαν πώς έχουν τα πράγματα. Κανείς δεν έλεγε, κοίτα, αυτό μπορούμε να το κάνουμε. Απλώς μια φωνή παραμόνευε ασθμαίνοντας στο σκοτάδι. Δεν έχεις αρκετά, ψέλλιζε βραχνά. Ποτέ δεν θα έχεις αρκετά.»

Όμως ο Ebbott δεν σταματά εκεί το ψυχογράφημα των σχέσεων, διεισδύει βαθύτερα στις ανισόρροπες συζυγικές δυναμικές. Η Κλερ είναι η σύζυγος του Έιμος, γνωρίζει τον Έμερσον από τα παιδικά τους χρόνια κι ανήκει στην ίδια κοινωνική τάξη με εκείνον. Χάρη σε εκείνη έχουν μια αξιοπρεπή ζωή, εξασφαλισμένη για εκείνους και την κόρη τους. Μια ζωή στιβαρή, βασισμένη στον πλούτο και την οικονομική εξασφάλιση, μια πραγματικότητα στην οποία κατοικούσε ως νόμιμος πολίτης και όχι ως μετανάστης. Μια εξουσία που κατείχε μια ολάκερη ζωή και που της επέτρεπε να εξουσιάζει και όχι να εξουσιάζεται. Να αμφισβητεί, να δίνει λύσεις, να καταχράζεται ενίοτε τον ρόλο της. Μια σχέση συναλλαγής; Θα μπορούσε όμως, τα πράγματα να είναι τόσο απλά;

Στον αντίποδα η Ρέτσι, η σύζυγος του Έμερσον, εθελοτυφλεί να μη διαταράξει τις ισορροπίες και να διατηρήσει την άνετη ζωή της. Σκοπίμως ο ρόλος της στο βιβλίο είναι δευτερεύουσας σημασίας, για να τονίσει την άβουλη, υποτακτική και αφανή στάση της. Τον διακριτικό, σχεδόν αόρατο ρόλο που της έχει επιφυλάξει η ίδια η σχέση.

Η Άννα και η Σόφι. Οι 16χρονες κόρες των δύο οικογενειών που μεγάλωσαν μαζί. Η Άννα (κόρη του Έιμος) βρίσκεται στο επίκεντρο του τραυματικού γεγονότος και πασχίζει να βρει τη φωνή της. Το ψυχολογικό δράμα μιας έφηβης που νιώθει ότι φταίει για ό,τι συνέβη, αναρωτιέται αν το προκάλεσε, πασχίζει να την πιστέψουν και ψάχνει διέξοδο, κάπου να πιαστεί, κάτι να αλλάξει, να μη συνέβαινε ποτέ. Πώς θα ήταν εφικτή η ίαση αν οι ίδιοι της οι γονείς αρνούνταν να αποδεχτούν την αλήθεια;

Η πλοκή του βιβλίου καλύπτει τους επόμενους εννέα μήνες, μετά το ανατρεπτικό συμβάν, παρακολουθώντας τον τρόπο με τον οποίο το μυστικό βγαίνει στην επιφάνεια, διαλύοντας τις αυταπάτες των χαρακτήρων, τις συζυγικές σχέσεις και τις ήδη εύθραυστες ισορροπίες ανάμεσα στους γονείς και τις έφηβες κόρες τους.

Όμως, για κάποιους ανθρώπους η οικογένεια είναι σαν θρησκεία. Δεν υπάρχει λογική, μόνο πίστη. Είναι αδιάλλακτη. Είναι εκείνη η αίσθηση ότι ανάμεσα στα μέλη της υποβόσκει ένα ενστικτώδες σύστημα αξιών, βαθύ και αδιόρατο. Και ακριβώς αυτή την πίστη ο συγγραφέας τη μετατρέπει στον θεμέλιο λίθο αυτού του μυθιστορήματος. Όπως και ερωτήματα ανθρώπινα που τοποθετεί στο τέλος του βιβλίου και θέτει στον αναγνώστη ως αξίωμα ή ως τροφή για σκέψη.

«Θα μπορούσε το μίσος να προσομοιάζει τη φιλία; Ακόμα και για δεκαετίες, ακόμα και για μια ολόκληρη ζωή; Θα μπορούσαμε μέσω της δύναμης της συνήθειας και της βούλησης να γνωρίζουμε πότε να απεκδυθούμε το εγωιστικό και ασήμαντο πετσί μας; Κι αν το γνωρίζαμε, θα δρούσαμε;»

Και ίσως εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη δύναμη του «Μεταξύ φίλων». Δεν αναζητά τον ένοχο· αναζητά τη στιγμή που μια σχέση αρχίζει να ραγίζει, πολύ πριν σπάσει. Εκεί όπου η αγάπη συνυπάρχει με τον φθόνο, η αφοσίωση με τη σιωπή και η φιλία με την προδοσία. Ο Hal Ebbott μάς υπενθυμίζει ότι οι πιο επικίνδυνες ρωγμές δεν γεννιούνται ανάμεσα σε ξένους, αλλά ανάμεσα σε ανθρώπους που πίστευαν πως γνωρίζονται μια ζωή. Και όταν κλείσεις το βιβλίο, δεν παίρνεις μαζί σου μόνο την ιστορία του Έιμος και του Έμερσον. Παίρνεις μαζί σου την άβολη σκέψη ότι οι πιο επικίνδυνες προδοσίες δεν γεννιούνται ξαφνικά· καλλιεργούνται αθόρυβα, μέσα στις σχέσεις που θεωρούσαμε ασφαλείς,